Οι μύθοι αποτελούν προβολές ονείρων από το βαθύτατο υποσυνείδητο μιας φυλής κι εκφράζουν τα ιδεώδη, τις ανάγκες, τους φόβους, τις ενδόμυχες επιθυμίες και τις φιλοδοξίες ενός λαού. Μ᾿ όλο που τα σύμβολα ποικίλουν, όλοι οι μύθοι εκφράζουν παρόμοιες βασικές παρορμήσεις. Όταν είναι πιο ολοκληρωμένοι, καθορίζουν την σχέση του ανθρώπου με τον εαυτό του και με το θείο, έτσι που να μη υπάρχει ουσιαστική διάκριση ανάμεσα στο σύμβολο και το νόημά του. Τότε μπορεί ένας ποιητής να χρησιμοποιήσει την μυθολογία του καιρού του για να δώσει την πληρέστερη έκφραση του αιώνα του με σύμβολα που ενσαρκώνουν την βαθύτερη μεταφυσική ουσιαστικότητα. Όσο περισσότερο ένας πνευματικός πολιτισμός φθίνει, τόσο το χάσμα ανάμεσα στο σύμβολο και το νόημά του διευρύνεται, μέχρι του σημείου όπου τα σύμβολα καταντούν διακοσμητικές μορφές και το νόημα που αντιπροσώπευαν γίνεται ολοένα και πιο αφηρημένο, ώστε τελικώς να καταντά απλή αντανακλαστική διαλεκτική και κενός ουσίας ορθολογικός φορμαλισμός.
Προτού η διάρρηξη αυτή της εσωτερικής συνοχής προχωρήσει πολύ κι εγκαθιδρύσει βαρύ καθεστώς μιας αμετάπλαστης αποστεώσεως των πρώην εμπύρως ρεόντων συστατικών του πνεύματος και του (υπό παραδοσιακήν έννοιαν) μικροκόσμου του, ο κοινός άνθρωπος, όπως και ο καλλιτέχνης, καταφεύγουν στις μυθολογίες για να εκφράσουν αναλογικώς και αμέσως σχεδόν τις βαθύτερες ενοράσεις, συλλήψεις και σκέψεις τους ως προς τον Κόσμο και την θέση του ανθρώπου μέσα σ᾿ αυτόν, ως προς όλα τα διλήμματα που οριοθετούν το ύστατό του μυστήριο.
Οι μυθολογίες τότε αφορίζουν και νοηματοδοτούν την διαγωγή του, κατευθύνουν την ηθική του, γίνονται πραγματικοί πνευματικοί οδηγοί για τον προσανατολισμό και την αποκρυστάλλωση της πορείας του μέσα στην Ιστορία – εν τέλει της ίδιας της Ιστορίας του.
Ο Όμηρος μπόρεσε να περιγράψει τον πνευματικό του κόσμο ως ένα ολοκληρωμένο σύνολο από ήρωες, ημιθέους και Θεούς, όπου η αδιάπτωτη επικοινωνία τους με τους κοινούς θνητούς μιλούσε για τις πράξεις εκείνες και τα αξιώματα συμπεριφοράς, που συνόψιζαν τον πολιτισμό της εποχής του και που έγιναν οδηγοί όχι μόνο για τους Έλληνες της κλασσικής εποχής, μα και για ολόκληρο τον κατοπινό Δυτικό πολιτισμό. Μόνον αν αναλογισθούμε τις διάφορες χαρακτηριστικές ιδιότητες που συμβόλιζαν οι διάφοροι Θεοί του, ή μάλλον το τί ουσιαστικώς ήταν ο καθένας τους, θα καταλάβουμε τις εσωτερικές σταθερές και τα κίνητρα του Ελληνικού Έθνους καθώς και τα ιδανικά του. Αυτά τα ιδανικά και τα κίνητρα δεν είναι αφηρημένα σχήματα, κατάλληλα για να ενδοσκοπηθούν νεώτεροι ήρωες, δεν είναι καν απλώς δυνάμεις και σταθερές, αλλά είναι περαιτέρω και πρωταρχικώς «πρόσωπα του δράματος» σε μια δυναμική πάλη που εκφράζει μιαν ακεραιότητα ανθρώπου, Κόσμου και Κοινότητος. Η απουσία μιας τέτοιας ακεραιότητος, ο απόσχιση του μύθου από την μεταφυσική και την αληθινή κοσμική θρησκευτικότητα/ευσέβεια των Αρίων και η επακόλουθη διάσταση ανάμεσα στην πράξη, τον λόγο και το πνεύμα αποτελούν τα κεντρικά εμπόδια και τους εγγενείς περιορισμούς του νεώτερου καλλιτέχνη στην προσπάθειά του να συμμαζέψει τις καταθρυμματισμένες νέες ιδεολογίες σε μιαν επική ενσωμάτωση. Η Κοινοτική μας δημώδης Παράδοσις και πολιτισμός διετήρησαν και ανέπλασαν αναμορφωτικώς εν πολλοίς την ουσίαν της πρωταρχικής μας αρχαϊκής θειότητος. Όμως ο Προκρούστης του Μοντερνισμού κατέστρεψε σχεδόν παντελώς αυτήν την παρακαταθήκη ψυχής και πνεύματος των Ελλήνων…
Στον Ελληνικό Πολιτισμό ο Αισχύλος, ο Σοφοκλής κι ο Ευριπίδης έδειξαν προοδευτικά την «αποσύνθεση της ευαισθησίας», όπως την ονόμασε ο Θ. Σ.Έλιοτ. Ο Πλάτων και τέλος ο Αριστοτέλης κατήντησαν αφηρημένους τους εθνικούς μύθους, με την διαλεκτική και την κατάταξή τους σε λογικές κατηγορίες, έτσι που και ο ίδιος ο τίτλος του έπους του Λουκρητίου «Περί της των πραγμάτων φύσεως» (DE RERUM NATURA), να είναι χαρακτηριστικός για την αλλαγή/υποβάθμιση που συντελέσθηκε.
Στα παρόντα κρίσιμα χρόνια της αποφασιστικότητος το ΑΡΜΑ, αταλάντευτο και ακέραιο, ανασύρει και διατηρεί το απολεσθέν ολιστικό πνεύμα, εντρυφώντας μέσα εις τα εν είδει μεν ουρανίων αδαμάντων σποραδικά, όμως ουσιαστικώς αστείρευτα και μυητικά ψήγματα της Αρίας Κοσμοαντιλήψεως – εξ υπαρξιακής ανάγκης, καθώς και εις το μέρος δυνάμει ενέχεται το Όλον. Αυτός είναι ο Δρόμος μας…
ΜΑΚΕΔΝΟΣ